Formació inicial del professorat: coneixement sociolingüístic i ensenyament en contextos bilingües

Main Article Content

Anna Laura Díaz Iglesias

En aquest treball s’ha establert una anàlisi comparativa entre els territoris amb llengua pròpia a Espanya, França i Letònia pel que fa a la formació universitària inicial en matèria sociolingüística en les titulacions requerides per a l'accés als cossos docents d'Educació Preprimària i Primària. El professorat és un eix necessari per normalitzar les llengües minoritàries en coordenades bilingües: a més de guiar l' aprenentatge, ha d' exercir una tasca que transcendisca aquesta faceta i que revertisca en l'actitud lingüística de l'alumnat respecte de la llengua pròpia. És imprescindible que el professorat conega les característiques idiomàtiques de l'entorn i que siga un model lingüístic per a l'estudiantat. El desenvolupament de les habilitats comunicatives i la seua consegüent consolidació, així com la protecció i garantia dels drets lingüístics de les minories s'afavoreix, entre d'altres, en vehicular les assignatures no lingüístiques en l'idioma del territori. En definitiva, implementant un mètode analític per als estudis d'Educació Comparada s’analitza si la formació universitària del futur professorat és adequada per desenvolupar aquesta tasca de manera efectiva.

Paraules clau
sistema educatiu, minoria lingüística, drets lingüístics, habilitats comunicatives, formació docent

Article Details

Com citar
Díaz Iglesias, Anna Laura. «Formació inicial del professorat: coneixement sociolingüístic i ensenyament en contextos bilingües». Temps d’Educació, 2025, núm. 68, p. 235-50, doi:10.1344/TempsEducacio2025.68.17.
Referències

Adamson, B. i Morris, P. (2014) «Comparing curricula» a Bray, M.; Adamson, B. i Mason, M. [eds.] Comparative Education Research. CERC Studies in Comparative Education, Springer, vol. 19, p. 309-332. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-05594-7_11

Ball, J. (2011) Enhancing learning of children from diverse language backgrounds: mother tongue-based bilingual or multilingual education in the early years. Disponible a: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000212270 [accés: 15.07.2024].

Benson, C. (2004) The importance of mother tongue-based schooling for educational quality.

Paris, United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization.

Bereday, G. Z. F. (1968) El método comparativo en pedagogía. Barcelona, Herder. Bourdieu, P. (1990) Sociología y Cultura. México, Grijalbo.

Caballero, A., Manso, J., Matarranz, M. i Valle, J. M. (2016) «Investigación en Educación Comparada: Pistas para investigadores noveles». Revista Latinoamericana de Educación Comparada, 7(9), p. 39-56.

Calsamiglia, H. i Tusón, A. (2008) Las cosas del decir. Manual de análisis del discurso.

Barcelona, Ariel.

Comisión Europea; EACEA; Eurydice (2024) La promoción de la diversidad y la inclusión en los centros educativos de Europa. Informe Eurydice. Oficina de Publicaciones de la Unión Europea. Disponible a: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-

/publication/d886cc50-6719-11ee-9220-01aa75ed71a1/language-es [accés: 15.07.2024].

Cooper, R. L. (1997) La planificación lingüística y el cambio social. Cambridge, Cambridge University Press.

Coseriu, E. (1978) Teoría del lenguaje y lingüística general: cinco estudios. Madrid, Gredos. Cotano, À. (2000) Les llengües minoritzades d’Europa. València, Tres i quatre.

Daugavpils University (2022) Studies. Daugavpils University. Disponible a: https://du.lv/en/studies/ [accés: 15.07.2024].

De Puelles, M. (2004) «Educación, igualdad y democracia». Revista Educación y Pedagogía, vol. 16, núm. 38, p. 27-48.

Egido, I. i Martínez-Usarralde, M. J. (2019) La educación comparada, hoy: enfoques para una sociedad globalizada. Madrid, Síntesis.

Escandell, M. V. (1996) Introducción a la pragmática. Barcelona, Ariel.

European Comission (2023) Eurydice. Disponible a: https://eurydice.eacea.ec.europa.eu [accés: 15.07.2024].

Euskal Herriko Unibertsitatea (2022) Grados. Disponible a: https://www.ehu.eus/es/ web/bilboko-hezkuntza-fakultatea/graduak2 [accés: 15.07.2024].

Fairclough, N. i Wodak, R. (2000) «Análisis crítico del discurso». Van Dijk, T. A. (Comp.) El discurso como interacción social. Barcelona, Gedisa, p. 367-404.

Fishman, J. (1979) Sociología del lenguaje. Madrid, Cátedra.

García-Garrido, J.L. (1982) Educación Comparada. Fundamentos y problemas. Madrid, Dykinson.

— (1996) Diccionario europeo de la educación. Madrid, Dykinson.

González Nieto, L. (2001) Teoría lingüística y enseñanza de la lengua (Lingüística para profesores). Madrid, Cátedra.

Instituts Nationaux Supérieurs du Professorat et de l’Éducation (2023) Master Métiers de l'Enseignement, de l'Éducation et de la Formation. Disponible a: https://www.reseau- inspe.fr/master-meef/ [accés: 15.07.2024].

Lahera, E. (2002) Introducción a las políticas públicas. Chile, Fondo de Cultura Económica. Latvijas University (2022) Faculty of Education, Psychology and Art. Disponible a:

https://www.lu.lv/ [accés: 15.07.2024].

Liepājas University (2022) Faculty of Pedagogy and Social Work. Disponible a: https://www.liepu.lv/en/123/faculty-of-pedagogy-and-social-work [accés: 15.07.2024].

Manzon, M. (2014) «Comparing Places» a Bray, M., Adamson, B., Mason, M. (Eds.) Comparative Education Research. CERC Studies in Comparative Education, vol. 19, Springer, p. 97-137. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-05594-7_4

Organización para la Seguridad y la Cooperación en Europa (1996) Recomendaciones de La Haya relativas a los derechos educativos de las minorías nacionales y nota explicativa. Disponible a: https://www.osce.org/files/f/documents/7/8/32193.pdf [accés: 15.07.2024].

Phillips, D. i Schweisfurth, M. (2014) Comparative and international education: An introduction to theory, method, and practice. London, Bloomsbury.

Phillipson, R. i Skutnabb-Kangas, T. (1995) «Linguistic Rights and Wrongs». Applied Linguistics, vol. 16 (4), p. 483-504. DOI: https://doi.org/10.1093/applin/16.4.483

Reyes, G. (1994) La pragmática lingüística: el estudio del uso del lenguaje. Barcelona, Montesinos.

Robson, (1993) Real World Research. A Resource for Social Scientists and Practitioner Researchers. Oxford, Blackwell.

Ruiz Bikandi, U. (Ed.) (2010) Didáctica de la segunda lengua en educación infantil y primaria.

Madrid, Síntesis.

Skutnabb-Kangas, T. (1981) Bilingualism or Not: The Education of Minorities. Clevedon, Anglaterra, Multilingual Matters.

— (1994) «Mother Tongue Maintenance: The Debate. Linguistic Human Rights and Minority Education». TESOL Quarterly, núm. 28(3), p. 625–628. DOI: https://doi.org/10.2307/3587314

— (1998) «Human rights and language wrongs – A future for diversity?». Language Sciences, vol. 20 (1), p. 5-27. DOI: https://doi.org/10.1016/S0388-0001(97)00008-9

Thành Khôi, L. (1981) L’éducation comparée. Paris, Armand Colin.

Unesco (2003) Education in a multilingual world: UNESCO education position paper.

https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000129728 [accés: 16.07.2024].

— (2014) «Enseñanza y aprendizaje: lograr la calidad para todos». Informe de seguimiento de la EPT en el mundo, 2013-2014 https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/ pf0000226159 [accés: 16.07.2024].

— (2016) «Si no entiendes, ¿cómo puedes aprender?» Informe de Seguimiento de la Educación en el Mundo, Documento de Política, núm. 24. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000243713_spa [accés: 16.07.2024].

Universidad Pública de Navarra (2022) Estudios. Disponible a: https://www.unavarra.es/sites/estudios/home.html?redirect=404 [accés: 16.07.2024].

Universidade de Coruña (2022) Facultad de Ciencias de la Educación. Disponible a: https://www.educacion.udc.es/# [accés: 16.07.2024].

Universidade de Santiago de Compostela (2022) Facultad de Ciencias de la Educación. Disponible a: https://www.usc.gal/es/centro/facultad-ciencias-educacion [accés: 16.07.2024].

Universidade de Vigo (2022) Facultad de Educación y Trabajo Social. Disponible a: http://fcce.uvigo.es/es/ [accés: 16.07.2024].

Universitat Autònoma de Barcelona (2022) Facultad de Ciencias de la Educación. Disponible a: https://www.uab.cat/web/estudiar-1345721033415.html [accés: 16.07.2024].

Universitat d’Alacant (2022) Facultad de Educación. Disponible a: https://educacio.ua.es/es/estudios-de-la-facultad-de-educacion/estudios-de-la- facultad-de-educacion.html [accés: 16.07.2024].

Universitat de Barcelona (2022) Todos los grados. Disponible a: https://web.ub.edu/es/web/estudis/grados [accés: 16.07.2024].

Universitat de Girona (2022) Estudios. Disponible a: https://www.udg.edu/es/fep/els- estudis/graus [accés: 16.07.2024].

Universitat de les Illes Balears (2022) Facultad de Educación. Disponible a: https://feducacio.uib.cat [accés: 16.07.2024].

Universitat de Lleida (2022) Facultad de Educación, Psicología y Trabajo Social. Disponible a: https://www.fepts.udl.cat/ca/ [accés: 16.07.2024].

Universitat de València (2022) Facultad de Magisterio. Disponible a: https://www.uv.es/uvweb/magisterio/ca/facultat-magisteri-1285848222376.html [accés: 16.07.2024].

Universitat Jaume I (2022) Estudios. Disponible a: https://www.uji.es/estudis/graus/ [accés: 16.07.2024].

Universitat Rovira i Virgili (2022) Oferta de grados. Disponible a: https://www.urv.cat/ca/estudis/graus/oferta/ [accés: 16.07.2024].

Van Dijk, T. A. (2000) «El discurso como interacción en la sociedad». Van Dijk, T. A. (Comp.)

El discurso como interacción social. Barcelona, Gedisa, p. 15-66.

Weinreich, U. (1974) Lenguas en contacto. Descubrimientos y problemas. Venezuela, Ediciones de la Biblioteca Universidad Central de Venezuela.