Aproximació etnogràfica al procés dinclusió dalumnat immigrant en un centre educatiu

Main Article Content

Henar Rodríguez Navarro
Francisco Javier Gómez Gonzalez
Mariano Rubia Avi
Jairo Rodríguez Medina

Partint dels supoòsits teòrics de la psicologia cultural i la socialització lingüística, i seguint un enfocament etnogràfic, aquest treball ofereix (a) un estudi que explica el procés d'escolarització de dos estudiants nouvinguts a Espanya i un alumne d’origen dominicà nouvingut al grup de classe però no a l’escola; i (b) un marc teòric com a forma dinàmica d'analitzar les institucions educatives i mitjançant les quals hem identificat pràctiques verticals i pràctiques horitzontals. Aquest estudi aporta una anàlisi del comportament social dels estudiants, entès com un procés dinàmic en què les accions de cada persona són el resultat de la interacció entre context i comportament individual. Així mateix, l’estudi destaca l'agència i el poder transformador d'un individu dins d’una comunitat.

Paraules clau
Pràctiques culturals, Socialització lingüística, Etnografia, Escola

Article Details

Com citar
Rodríguez Navarro, Henar et al. «Aproximació etnogràfica al procés dinclusió dalumnat immigrant en un centre educatiu». Bellaterra: journal of teaching and learning language and literature, 2022, vol.VOL 15, núm. 2, p. e1148, doi:10.5565/rev/jtl3.1148.
Biografies de l'autor/a

Henar Rodríguez Navarro, University of Valladolid

Profesora titular de universidad en el Departamento de Pedagogía. Directora del Centro Transdisciplinar de Investigación en Educación.

Francisco Javier Gómez Gonzalez, University of Valladolid

Profesor contratado doctor en el área de Sociología.

Mariano Rubia Avi, University of Valladolid

Profesor titular de universidad del Departamento de Pedagogía.

Jairo Rodríguez Medina, University of Valladolid

Profesor ayudante doctor del Departamento de Pedagogía.

Referències

Arroyo-González, M. & Berzosa-Ramos, I. (2021). Twenty years of research on immigration and school in Spain: taking stock of some of the lessons learned, Culture and Education, 33(4), 597-632. https://doi.org/10.1080/11356405.2021.1974218

Bagwell, C. & Schmidt, M. (2011). Friendships in childhood and adolescence. Guilford Press.

Bauer, T., Bodner, T., Erdogan, B., Truxillo, D. & Tucker, J. (2007). Newcomer adjustment dur-ing organizational socialization: A meta-analytic review of antecedents, outcomes, and methods. Journal of Applied Psychology, 92(3), 707-721. https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.3.707

Bernstein, B. (1999). Vertical and Horizontal Discourse: An essay. British Journal of Sociology of Education, 20(2), 157-173. https://doi.org/10.1080/01425699995380

Blanchard, K. & Cheska, A. (1985). The anthropology of sport: An introduction. Bergin & Garvey.

Bruner, J. (1957). On perceptual readiness. Psychological Review, 64, 123-152. https://doi.org/10.1037/h0043805

Canagarajah, A. (2004). Multilingual writers and the struggle for voice in academic discourse. In A. Pavlenko & A. Blackledge (Eds.), Negotiation of identities in multilingual contexts (pp. 266-289). Multilingual Matters.

Carhill, A., Suárez-Orozco, C. & Páez, M. (2008). Explaining English language proficiency among adolescent immigrant students. American Educational Research Journal, 45(4), 1155-1179. https://doi.org/10.3102/0002831208321443

Carrasco, S., Pàmies Rovira, J. & Ponferrada Arteaga, M. (2011). Segregación escolar e inmigración en Cataluña: aproximaciones etnográficas, EMIGRA working papers, 0001-26

Coelho, E. (2006). Enseñar y aprender en escuelas multiculturales. ICEHORSORI.

Cole, M. (1996). Cultural psychology. A once and future discipline. Harvard University Press.

Corona, V. (2012). Globalización, identidades y escuela: lo latino en Barcelona. Tesis Doctoral sin publicar, Universitat Autònoma de Barcelona.

Corsaro, W. (1986). Routines in peer culture. In J. C. Gumperz, W. A. Corsaro & J. Steeck (Eds.), Children ́s worlds and children language (pp. 231-252). Mouton de Gruyter.

Denzin, N. & Lincoln, Y. (2011). The SAGE handbook of qualitative research. Sage Publications.

Disman, M. (1983). Immigrants and other grieving people: anthropological insights for counselling practices and policy issues. Canadian Ethnic Studies, 15(3), 106.

Duff, P. (2008). Language socialization, participation and identity: ethnographic approaches. In M. Martin-Jones & N. Hornberger (Eds.), Encyclopedia of Language and Education, Dis-course and Education, 3, 107-119. https://doi.org/10.1007/978-0-387-30424-3_65

Erickson, F. (1986). Qualitative methods in research on teaching. In M. Wittrock (Ed.), Research in Teaching and Learning (pp. 119-161). Macmillan.

García Monge, A. (2001). Juego motor reglado y transmisión de valores culturales. Ágora para la EF y el Deporte, 1(1), 55-70.

García-Sánchez, M. (2014). Language and Muslim immigrant childhoods: The politics of belong-ing. Wiley Blackwell.

Garrett, P. (2008). Researching language socialization. In K. King & N. Hornberger (Eds.), Ency-clopedia of language and education. Research methods in language and education, 10, (pp. 189-201). Springer.

Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures: selected essays. Basic Books.

Glaser, B. & Strauss, A. (1967). The discovery of grounded theory. Aldine.

Goodwin, M. & Kyratzis, A. (2011). Peer language socialization. In A. Duranti, E. Ochs & B. Schieffelin (Eds.), The handbook of language socialization (pp. 365-390). Blackwell Publis-hing.

Hammersley, M. & Atkinson, P. (1995). Ethnography: Principles in practice. Routledge.

Hargreaves, A., Earl, L. & Ryan, J. (1996). Schooling for change: reinventing education for early adolescents. Falmer Press.

Hood, L. (2003). Immigrant students, urban high schools: The challenge continues. Carnegie Cor-poration.

Kao, G. & Tienda, M. (2001). Optimism and achievement: The educational performance of immi-grant youth. In M. Suárez-Orozco, C. Suárez-Orozco & D. Qin-Hilliard (Eds.), Interdisci-plinary Perspectives on the New Immigration. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315054216

Leaper C. & Farkas T. (2014). The socialization of gender during childhood and adolescence. In: J. Grusec & P. Hastings (Eds.), Handbook of socialization. Theory and research (pp. 541-566). Guilford Publications.

Llompart, J. (2016). Pràctiques plurilingües d’escolars d’un institut superdivers: de la recerca a l’acció educativa. Tesis doctoral sin publicar, Universitat Autònoma de Barcelona.

Mann, S. (2010). A critical review of qualitative interviews in applied linguistics. Applied linguis-tics, 32(1), 6-24. https://doi.org/10.1093/applin/amq043

Martín Rojo, L. (2010). Constructing inequality in multilingual classrooms. De Gruyter Mouton.

Martín-Rojo, L. (2013). From multilingual practices to social processes. In I. Saint-Georges & J. Weber (Eds.), Multilingualism and Multimodality. The Future of Education Research (pp. 33-58). Sense Publishers.

Mead, M. (1979). Education and culture. Paidós.

Menken, K. (2008). English language learners left behind: Standardized testing as language policy. Multilingual Matters.

Ochs, E. & Schieffelin, B. (1982). Language Acquisition and socialization: Three developmental stories and their implications. Working papers in sociolinguistics, 105.

Ochs, E. & Schieffelin, B. (2011). The Theory of Language Socialization. In A. Duranti, E. Ochs & B. Schieffelin (Eds.), The Handbook of Language Socialization (pp. 1-21). Wiley-Blackwell.

Parlebas, P. (2001). Juegos, deporte y sociedad. Léxico comentado en praxiología motriz. Paidotri-bo.

Peters, A. & Boggs, S. (1986). Interactional routines as cultural influences upon language acquisi-tion. In A. Schieffelin & E. Ochs (Eds.), Language socialization across cultures (pp. 80-96). Cambridge University Press.

Reboredo, A. (1983). Jugar es un acto político. Nueva Imagen.

Rodríguez-Navarro, H. & García Monge, A. (2008). Proceso de integración de tres alumnos inmi-grantes nuevos a través del análisis de las relaciones sociales establecidas por los iguales. Tabanque: Revista Pedagógica, 21, 181-191.

Rodríguez-Navarro, H., García Monge, A. & Retortillo-Osuna, A. (2010). El prejuicio y la exclu-sión en los procesos de integración del alumnado en un centro escolar. Migraciones, 27, 111-137.

Ruiz de Velasco, J. & Fix, M. (2000). Overlooked and underserved: Immigrant students in U.S. secondary schools. Urban Institute.

Rumbaut, R. & Portes, A. (2001). Ethnicities: Children of Immigrants in America. University of California Press.

Sánchez-Castelló, M., Navas, M., Ordóñez-Carrasco, J. & Rojas, A. (2020). Aculturación y adapta-ción de adolescentes de origen inmigrante en España: Perfiles psicosociales de clases laten-tes. Revista de Psicología Social, 35(3), 560-588. https://doi.org/10.1080/02134748.2020.1783836

Schieffelin, B. & Ochs, E. (1986). Language socialization. Annual Review of Anthropology, 15,163-191. https://doi.org/10.1146/annurev.an.15.100186.001115

Schutz, A. (1964). The stranger: an essay in social psychology. In A. Schutz (Ed.), Collected Papers, Vol. II (pp. 91-105). Martinus Nijhoff. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2009.09.021

Simó, N., Pamies, J., Collet, J. & Tort, A. (2014). La acogida educativa en los centros escolares en Cataluña: más allá de los recursos específicos para el alumnado de nueva incorporación. Revista Complutense de Educación, 25(1), 177-194.

Suárez-Orozco, C., Gaytán, F., Bang, H., Pakes, J., O’Connor, E. & Rhodes, J. (2010). Academic trajectories of newcomer immigrant youth. Developmental Psychology, 46(3), 602-618. https://doi.org/10.1037/a0018201

Suárez-Orozco, C. & Suárez-Orozco, M. (2001). Children of immigration. Harvard University Press.

Sutton-Smith, B. (1997). The ambiguity of play. Harvard University Press.

Vargas, F., Cisternas, C. & Proto, C. (2017). Una aproximación microetnográfica de prácticas peda-gógicas en escuelas multiculturales: Tensiones y desafíos en torno a la escolarización de in-migrantes y grupos minoritarios. Perfiles Educativos, 39(156), 72-88.

Vásquez, A. & Martínez, I. (1996). La socialización en la escuela. Una perspectiva etnográfica. Paidós.

Vygotsky, L. (1986). Thought and language. MIT Press.