Indexació i adaptació de la negociació col·lectiva sectorial a la crisi d’inflació

Main Article Content

Ricardo Rodríguez Contreras
Óscar Molina Romo

Després d’un llarg període d’estabilitat de preus, la inflació ha repuntat de manera significativa a la UE. Després de les seqüeles de la crisi de la COVID-19, la crisi energètica provocada per la guerra a Ucraïna i la consegüent interrupció de la cadena de subministrament internacional han fet pujar el preu de les matèries primeres i els béns. Mentre que els salaris nominals van repuntar en 2021 i 2022, el creixement salarial real s’ha mantingut per sota de la inflació, afectant principalment als grups de baixos ingressos. Tot i que les institucions de la UE pronostiquen que la inflació disminuirà lentament fins a 2025, la negociació col·lectiva s’ha adaptat lentament a les pujades de la inflació. L’actualització dels salaris mínims (d’acord amb la Directiva sobre salaris mínims adequats) exerceix un paper clau per a la protecció del poder adquisitiu dels salaris baixos. Atès que els salaris reals no segueixen el ritme de les taxes d’inflació, és possible que ressorgeixin tensions en el diàleg social i la negociació col·lectiva en els pròxims anys.

Paraules clau
Salari mínim, Negociació col·lectiva, Diàleg social, Inflació, Relacions laborals

Article Details

Com citar
Rodríguez Contreras, Ricardo; Molina Romo, Óscar. «Indexació i adaptació de la negociació col·lectiva sectorial a la crisi d’inflació». Anuario IET de Trabajo y Relaciones Laborales, 2023, vol.VOL 9, p. 49-72, doi:10.5565/rev/aiet.113.
Biografies de l'autor/a

Ricardo Rodríguez Contreras, Eurofound

Investigador principal en la Fundación Europea para la Mejora de las Condiciones de Trabajo y Vida (Eurofound) en proyectos relacionados con las relaciones industriales, el diálogo social y la negociación colectiva. También dirige investigaciones vinculadas al impacto en el empleo y las relaciones laborales de procesos de reestructuración resultantes del cambio tecnológico y la transformación digital.

Óscar Molina Romo, Unviversitat Autònoma de Barcelona

Profesor agregado laboral de la UAB. Sus intereses de investigación giran en torno a las relaciones laborales y los sistemas de negociación colectiva desde una perspectiva comparada, prestando particular atención a la evolución del diálogo social y la concertación. Corresponsal de Eurofound.

Referències

Aizenman, Joshua (2008). Wage indexation. En M. Vernengo, E. Perez Caldentey & B. J. Rosser Jr. (Eds.), The New Palgrave Dictionary of Economics (vol. 8, pp. 1-5). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/978-1-349-95121-5_1322-2

Banco Central Europeo [BCE] (2022). Minimum wages and their role for euro area wage growth, in Economic bulletin, No. 3. Autor.

Banco Central Europeo [BCE] (2023). Boletín económico N.º 2/2023. Autor. https://www.bde.es/f/webbde/SES/Secciones/Publicaciones/PublicacionesBCE/BoletinEconomicoBCE/2023/Fich/bebce2302.pdf

Bechter, Barbara; Brandl, Bernd, & Meardi, Giuglielmo (2012). Sectors or countries? Typologies and levels of analysis in comparative industrial relations [¿Sectores o países? Tipologías y niveles de análisis en las relaciones laborales comparadas]. European Journal of Industrial Relations, 18(3), 185-202. https://doi.org/10.1177/0959680112452691

Calmfors Lars & Driffill John (1988). Bargaining Structure, Corporatism and Macroeconomic Performance [Estructura de negociación, corporativismo y desempeño macroeconómico]. Economic Policy, 3(6), 13-61. https://doi.org/10.2307/1344503

Comisión Europea (2015). Relaciones laborales en Europa 2014, Oficina de Publicaciones de la Unión Europea. Autor.

Comisión Europea (2017). Ficha informativa temática del Semestre Europeo. Evolución salarial y sistemas de fijación de salarios. Autor.

Comisión Europea (2020). Employment and Social Developments in Europe. Autor.

Comisión Europea (2023a). Spring 2023 Economic Forecast: an improved outlook amid persistent challenges. Autor. https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-forecast-and-surveys/economic-forecasts/spring-2023-economic-forecast-improved-outlook-amid-persistent-challenges_en#executive-summary

Comisión Europea (2023b). European Economic Forecast, Winter 2023 Institutional Paper 194. Autor. https://economy-finance.ec.europa.eu/system/files/2023-02/ip194_en_1.pdf

Comisión Europea (2023c). Autumn 2023 Economic Forecast: A modest recovery ahead after a challenging year. Autor. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_23_5743

Comisión Europea (2023d, 21 de noviembre). European Semester: Commission sets out key priorities for 2024 to strengthen EU competitiveness. Autor. https://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=en&catId=89&newsId=10697&furtherNews=yes

Rodriguez Contreras, Ricardo & Molina Romo, Oscar (2023). Tackling rising inflation in sectoral collective wage bargaining. Eurofound. Publications Office of the European Union. https://www.eurofound.europa.eu/sites/default/files/2023-09/ef23005en.pdf

Destatis (2022). Mindestlohn [Salario mínimo]. Autor. https://www.destatis.de/DE/Themen/Arbeit/Verdienste/Mindestloehne/_inhalt.html

Destatis (2023). Tarifverdienste 2022 um 2,2 % höher als im Vorjahr. Pressemitteilung Nr. 081 vom 2. März 2023 [Los beneficios acordados colectivamente son un 2,2 % superiores en 2022 a los del año anterior, comunicado de prensa n.º 081 de 2 de marzo de 2023]. https://www.destatis.de/DE/Presse/Pressemitteilungen/2023/03/PD23_081_622.html

Eurofound (2010). Wage indexation in the European Union – Background paper, Dublin [Indexación salarial en la Unión Europea. Documento de antecedents]. Autor.

Eurofound (2023a). Minimum wages in 2023: Annual review, Minimum wages in the EU series [Salarios mínimos en 2023: revisión annual]. Autor.

Eurofound (2023b). Living and working in France. Autor. https://www.eurofound.europa.eu/country/france#pay

Fánffinger, Anita (2022, 3 de junio). Kritik an Mindestlohn-Erhöhung Keine Lust mehr auf Tarife? [Críticas al aumento del salario mínimo. ¿Cansado de los aranceles?]. Tagesschau. https://web.archive.org/web/20220607100708/https://www.tagesschau.de/wirtschaft/mindestlohn-tarifautonomie-101.html

Hotrec (2022). Labour shortages in the hospitality sector: forward-thinking and practices sharing [Escasez de mano de obra en el sector de la hostelería: visión de futuro e intercambio de prácticas]. https://web.archive.org/web/20231130042935/https://www.hotrec.eu/wp-content/customer-area/storage/820954f9378601e74ea3a158aa512550/Labour-shortages-in-the-hospitality-sector-.pdf

IndustriAll (2022a). Together. In Action. For Higher Wages [Juntos. En acción. Para salarios más altos]. https://news.industriall-europe.eu/p/4-higher-wages-home

IndustriAll (2022b). Cost of living: trade unions score important wins, but the struggle goes on [Coste de la vida: los sindicatos logran importantes victorias, pero la lucha continúa]. https://news.industriall-europe.eu/Article/811

Légifrance (2022). Code du travail. https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000046194110

Lesch, Hagen (2021, 29 de diciembre). Die hohe Inflation ist kein Argument für höhere Löhne [La alta inflación no es un argumento a favor de salarios más altos]. Institut der deutschen Wirtschaft. https://www.iwkoeln.de/presse/in-den-medien/hagen-lesch-die-hohe-inflation-ist-kein-argument-fuer-hoehere-loehne.html

Müller, Torsten & Schulten, Thorsten (2019). Collective bargaining in Europe: towards an endgame [La negociación colectiva en Europa: hacia un final]. ETUI.

Organización para la Cooperación y el Desarrollo Económicos [OCDE] (2019). Negotiating our way up: collective bargaining in a changing world of work [Negociar nuestro camino hacia arriba: la negociación colectiva en un mundo laboral cambiante]. Autor.

Organización para la Cooperación y el Desarrollo Económicos [OCDE] (2022) Minimum wages in times of rising inflation. Autor. https://www.oecd.org/employment/Minimum-wages-in-times-of-rising-inflation.pdf

Traxler, Franz (1995). Farewell to labour market associations? [¿Adiós a las asociaciones del mercado de trabajo?]. En Colin Crouch & Franz Traxler (Eds.), Organized industrial relations in Europe: What future? [Relaciones industriales organizadas en Europa: ¿qué futuro?] (pp. 3-19). Avebury.

Traxler, Franz & Mermet, Emmanuel (2003). Coordination of collective bargaining: The case of Europe [Coordinación de la negociación colectiva: el caso de Europa]. Transfer: European Review of Labour and Research, 9(2), 229-246.

Visser Jelle (2013). Instituciones de negociación salarial: de crisis en crisis, Economía europea. Economic Papers 488. Comisión Europea.

Articles més llegits del mateix autor/a