Les Pintures aeropostals d'Eugenio Dittborn: la itinerància internacional com una política feta obra

Main Article Content

Maira Mora

El present article proposa l'anàlisi d'un cas d'estudi centrat en un projecte artístic iniciat a Xile durant la dècada dels vuitanta, en el marc de la dictadura militar. En un context de radical aïllament polític i cultural, les Pintures aeropostals d'Eugenio Dittborn transformen el transport aeri en condició sine qua non de la seva existència. L'eficàcia política continguda en el gest artístic es veu amplificada per l'audàcia estratègica del dispositiu triat, en la mesura en què l'abolició de fronteres i l'escurçament de distàncies que la figura mateixa de l'avió simbolitza cobren una importància radical en un context altament opressiu, flanquejat per murs simbòlics i geogràfics aparentment inexpugnables.

Paraules clau
Conceptualisme llatinoamericà, Dictadura, Eugenio Dittborn, Globalització artística, Pintures aeropostals, Xile

Article Details

Com citar
Mora, Maira. «Les Pintures aeropostals d’Eugenio Dittborn: la itinerància internacional com una política feta obra». Revista de Estudios Globales y Arte Contemporáneo, 2025, vol.VOL 11, núm. 1, p. 133-6, doi:10.1344/regac2025.11.52444.
Referències

Ameline, J. P. (1996). Face à l’histoire, 1933-1996: L’artiste moderne devant l’événement historique. Centre Georges Pompidou. Cat. exp.

Appadurai, A. (1996). Modernity at Large: Cultural Dimensions of Globalization. University of Minnesota Press.

Barriendos, J. (2009). Geopolitics of Global Art. The Reinvention of Latin America as a Geoaesthetic Region. En H. Belting y A. Buddensieg (Eds.). The Global Art World. Audiences, Markets, and Museums (pp. 98-114). Hatje Cantz.

Belting, H. (2009). Contemporary Art as Global Art: A Critical Estimate. En H. Belting y A. Buddensieg (Eds.). The Global Art World. Audiences, Markets, and Museums (pp. 38-73). Hatje Cantz.

Belting, H. y Hubert-Martin, J.H. (2013). Magiciens de la Terre. Hans Belting in conversation with Jean-Hubert Martin. En H. Belting, A. Buddensieg y P. Weibel (Eds.). The Global Contemporary and the Raise of New Art Worlds (pp. 208-211). ZKM.

Brett, G. (Ed.) (1990). Transcontinental. An Investigation of Reality. Nine Latin American Artists. Verso.

Camnitzer, L. (2009). Arte conceptual y conceptualismo en Latinoamérica. En L. Camnitzer. Didáctica de la liberación. Arte conceptualista latinoamericano (pp. 47-56). CENDEAC.

Centre Pompidou (2013). Modernités plurielles, 1905-1970: dans les collections du Musée d'art moderne. Centre Pompidou. Cat. exp.

Cortés, J.M. (2001). Lugares de la memoria. Consorci de Museus de la Comunitat Valenciana, Generalitat Valenciana. Cat. exp.

DaCosta Kaufmann, T.; Dossin, C. y Joyeux-Prunel, B. (Eds.) (2015). Circulations in the Global History of Art. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315572062

Dittborn, E. (1990). Correcaminos – Roadrunner. En G. Brett (Ed.). Transcontinental. An Investigation of Reality. Nine Latin American Artists (pp. 72-73). Verso.

Dittborn, E. (1993). Mapa. Eugenio Dittborn: Airmail paintings, Pinturas aeropostales. Institute of Contemporary Art (ICA). Cat. exp.

Giunta, A. (2013). Adiós a la periferia. Vanguardias y neo-vanguardias en el arte de América Latina. En G. Pérez-Barreiro (Ed.). La invención concreta (pp. 105-117). Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía. Cat. exp.

Juneja, M. (2011). Global Art History and the ‘Burden of Representation’. En H. Belting, J. Birken y A. Buddensieg (Eds.). Global Studies: Mapping Contemporary Art and Culture (pp. 274-297). Hatje Cantz.

Mora, M. y Parkmann, F. (13 de abril de 2015). Modernités plurielles: quelle décolonisation du regard?. Association de Recherche sur l’image photographique. https://doi.org/10.58079/cx4q

Mora, M. (2021). Entre le lisible et l’illisible. Les résonances de l'altérité dans l'œuvre d'Eugenio Dittborn. En K. Bell y P. Kaenel (Eds.). Reproducing images and texts / La reproduction des images et des textes (pp. 179-198). Brill. https://doi.org/10.1163/9789004468337_013

Museo de Arte Moderno La Tertulia (1984). Roser Bru, Eugenio Dittborn. Museo de Arte Moderno La Tertulia. Cat. exp.

Oyarzún P. (2010). La ciudad en llamas. En D. González Maldini (Ed.). El revés de la trama. Escritura sobre arte contemporáneo en Chile (pp. 296-307). Ediciones Universidad Diego Portales.

Padín, C. (1988). Arte postal en Latinoamérica. En las avanzadas del Arte Latinoamericano. Ponencia leída en la Universidad de Baja California, octubre de 1988. https://icaa.mfah.org/s/es/item/1240703

Richard, N. (1981). Una mirada sobre el arte en Chile. Autoedición. Disponible en: https://icaa.mfah.org/s/es/item/730121

Richard, N. (1986). Margins and Institutions: Art in Chile since 1973. Art & Text. https://doi.org/10.1080/09528828708576179

Richard, N. (1993). Nosotros/los otros. En E. Dittborn. Mapa. Eugenio Dittborn: Airmail paintings, Pinturas aeropostales (pp. 97-102). Institute of Contemporary Art (ICA). Cat. exp.

Risco, A.M. (2012). Disarmed and Equipped: Strategies, Politics and Poetics of the Image in Eugenio Dittborn’s Airmail Paintings. Afterall, 29, 69-75. https://doi.org/10.1086/665547

Robertson, R. (1992). Globalization: Social Theory and Global Culture. Sage Publications.

Valdés A. (1996). Composición de lugar. Editorial Universitaria.

Villasmil, A. (13 de septiembre de 2011). Eugenio Dittborn. Las pinturas aeropostales son ahora más visibles. Artishock. https://artishockrevista.com/2011/09/13/eugenio-dittborn-las-pinturas-aeropostales-son-ahora-mas-visibles/. Recuperado 9 de noviembre de 2025.

Weibel, P. (2013). Globalization and Contemporary Art. En H. Belting, A. Buddensieg y P. Weibel (Eds.). The Global Contemporary and the Raise of New Art Worlds (pp. 20-27). ZKM.