Lliçons contra la reducció del polític El camí dialèctic entre Fernando José Bronze i Pierre Rosanvallon
Article Sidebar
Main Article Content
Fernando José Bronze presenta el dilema de la ‘divisió del món’. En termes generals, com poden dividir un món que és únic moltes persones? Aquesta obra investiga, des d’una perspectiva de la filosofia del dret, el paper de la política en la mediació d’aquesta divisió. En aquest sentit, parteix de dos conceptes principals: α) per a Fernando José Bronze, el polític és l’«húmus fonamental i axiològicament densificant de la pràctica de qualsevol comunitat concreta»; β) per a Pierre Rosanvallon, el polític precedeix i fonamenta el social, dins d'una idea de totalitat significativa. Basant-nos en una metodologia de recerca teòrica i bibliogràfica, es traça un itinerari de pensament filosòfic-jurídic entre aquests dos autors que travessa les idees del «retorn al polític» i el «buidatge del polític», amb referències a l'enfocament de Chantal Mouffe. Es traçen les principals interseccions, convergències i divergències sobre la idea del polític presents en els textos de Bronze i Rosanvallon. Es reflexiona sobre les conseqüències per al dret com a intenció de validesa que enraïza els seus valors constitutius precisament en l'àmbit del polític, també entès com un camp permeable a conflictes irreducibles.
Article Details

Aquesta obra està sota una llicència internacional Creative Commons Reconeixement 4.0.
(c) João Vitor Flavio de Oliveira Nogueira, 2025
Drets d'autor
Tot el contingut publicat a Astrolabio es publica en accés obert sota la llicència CC BY, i els autors conserven els drets d'autor tot cedint a la revista el dret de primera publicació. Aquesta política s'aplica a tots els números a partir del número 15 (2013), excepte el número 28, que es va publicar sota la llicència CC BY NC.
João Vitor Flavio de Oliveira Nogueira, Universidade Federal do Paraná
Mestrando em Direito do Estado na Universidade Federal do Paraná, Brasil. Graduado em Direito na Universidade Federal de Uberlândia, com mobilidade na Universidade de Coimbra. Orcid: https://orcid.org/0000-0002-1402-2783. E-mail: joao.flavio@ufpr.br.
Agamben, Giorgio. Estado de exceção. Tradução: Iraci D. Poleti. São Paulo: Boitempo, 2004.
Ambrósio, José de Magalhães Campos. Os tempos do Direito: ensaio para uma (macro) filosofia da história. Tese (Doutorado). Faculdade de Direito da UFMG, Belo Horizonte, 2015.
Bielschowsky, Raoni Macedo. Elemento vital e garantia interna da Constituição: vontade de constituição, sentimento constitucional e patriotismo constitucional. Revista Direito, Estado e Sociedade, 2020. https://doi.org/10.17808/des.0.1260
Brey, Antoni; Campàs, Joan; Mayos Solsona, Gonçal. La sociedad de la ignorancia y otros ensayos. Barcelona: Infonomia, 2009.
Bronze, Fernando José. Lições de Introdução ao Direito. 3ª Ed. Coimbra: Coimbra Editora, 2019.
Cabral de Moncada, Luís. Estudos de Filosofia do Direito e do Estado, Vol. 1. Imprensa Nacional - Casa da Moeda, 2004.
Cabral de Moncada, Luís. Filosofia do Direito e do Estado. Vol. 2. Doutrina e crítica - reimpressão, Coimbra, Coimbra Editora Lda, 1955.
Debord, Guy. A sociedade do espetáculo. Contraponto: São Paulo, 2016.
Gaudêncio, Ana Margarida. Responsabilidade como princípio e limite (s) da (s) intersubjectividade (s) jurídica (s): reflexões em torno da proposta de Castanheira Neves. Revista de Direito da Responsabilidade, Ano, v. 2, p. 771-790, 2020.
Han, Byung-Chul. Sociedade da transparência. Petrópolis: Editora Vozes Limitada, 2017
Lefort, Claude. Pensando o político: ensaios sobre a democracia, revolução e liberdade. Trad. Eliana M. Souza. Rio de Janeiro: Paz e Terra, 1991.
Mayos Solsona, Gonçal. ‘Políticas del desconcierto’ y redefinición democrática. Una síntesis macrofilosófica. In: AMAT, Joan Lara (Ed.). La ciudadanía y lo político. Ciudadanía y crisis de la democracia liberal en un mundo en transformación. Lima: Oficina Nacional de Procesos Electorales (ONPE) y Universidad Nacional Mayor San Marcos, 2020, p. 156.
Mouffe, Chantal. Sobre o político. São Paulo: Editora WMF Martins Fontes, 2015.
Neves, António Castanheira. O direito como validade: a validade como categoria jurisprudencialista. R. Fac. Dir., Fortaleza, v. 34, n. 2, p. 39-76, jul./dez. 2013.
Rosanvallon, Pierre. Por uma história do político. Trad. Christian Edward C. Lynch. São Paulo: Alameda, 2010.
Unger, Roberto Mangabeira. Política: os textos centrais, a teoria contra o destino. São Paulo: Boitempo, 2001.