„Królewski przepych” czy grząskie błoto? Obraz epoki sowieckiej w Uniewinnieniu Dmitrija Bykowa

Main Article Content

Anna Humeniuk

Celem niniejszego artykułu jest analiza obrazu epoki sowieckiej w Uniewinnieniu Dmitrija Bykowa, ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu mott powieści. Tekst pochyla się nad problemem mitologizacji wspomnianej epoki, skupiając się na wpływie narracji propagandowych na relację bohatera z historią swojego kraju i jego ocenę władz sowieckich. Intertekstualne odwołania, obecne w powieści między innymi za sprawą mott utworu, eksponują tendencję społeczeństwa rosyjskiego do biernego znoszenia cierpienia oraz uwielbienia władzy oraz przejawiania zarówno odrętwienia umysłowego, jak i bezwładu w działaniu. Analiza postawy bohatera, głęboko uwikłanego w dyskurs ideologiczny, skłania do refleksji nad możliwością przezwyciężenia narodowej traumy. W swojej powieści Bykow dekonstruuje mit ZSRR i zachęca do zastanowienia się nad jego trwałym wpływem na rosyjskie społeczeństwo.

Palabras clave
Bikov, Justificació, mite, era soviética

Article Details

Cómo citar
Humeniuk, Anna. «„Królewski przepych” czy grząskie błoto? Obraz epoki sowieckiej w Uniewinnieniu Dmitrija Bykowa». Anuari de filologia. Llengües i literatures modernes, 2025, n.º 15, pp. 79-94, doi:10.1344/AFLM2025.15.5.
Citas

Bachtin, Michał (1970), Problemy poetyki Dostojewskiego, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy (przeł. Modzelewska, Natalia, Проблемы поэтики Достоевского, Москва, 1963).

Bykow, Dmitrij (2015), Uniewinnienie, Poznań, Rebis (przekł. Rojewska-Olejarczuk, Ewa, Оправдание, Москва, 2001).

Davies, Norman (2010), Europa. Rozprawa historyka z historią, Kraków, Znak (tłum. Tabakowska Elżbieta, Europe: a history, Oxford, 1996).

Domańska, Ewa (2006), Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Poznań, Wydawnictwo Poznańskie.

Duda, Katarzyna (2018), „Mitologia radziecka (beletrystyka i reportaż rosyjski XX i XXI wieku)”, Politeja, 4(55), 225-250. https://doi.org/10.12797/Politeja.15.2018.55.11

Kowalska, Martyna (2023), „«Wojny pamięci» w literaturze rosyjskiej: twórczość Siergieja Lebiediewa”, Politeja, 3(84), 151-162. ttps://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.84.12

Majer, Artur (2017), “Komuno wróć – re sentyment i jego konteksty”, w PRL-owskie re-sentymenty, Kisielewska, Alicja; Kostaszuk-Romanowska, Monika & Kisielewski, Andrzej (red.), Gdańsk, Wydawnictwo Naukowe Katedra, 363-378.

Massaka, Iwona (2001), Eurazjatyzm. Z dziejów rosyjskiego misjonizmu, Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Miller, Jonathan (2022), For Dissident Writer, the Fight for Russia’s Future is Personal [online]. Cornell Chronicle, 14/04/2022 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://news.cornell.edu/stories/2022/04/dissident-writer-fight-russias-future-personal

Stryjakowska, Anna (2025), „Obraz neototalitarnej Rosji w powieści Кадавры Aleksieja Polarinowa”, Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze, 34(1), 1-18. https://doi.org/10.31261/RSL.2025.35.01

Thomson, Ewa (2000), Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, Kraków, Universitas (przekł. Sierszulska, Anna, Imperial Knowledge: Russian Literature and Colonialism, Westport, CT and London, 2002).

Wąsowicz, Magdalena (2016), „Historie alternatywne w literaturze polskiej: typologia, tematyka, funkcje”, Zagadnienia Rodzajów Literackich, 59(2), 118-135.

Zywert, Aleksandra (2015), „«Rosja śniegiem stoi». Motyw śniegu/lodu w twórczości Władimira Sorokina”, Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze, 25, 86-95.

Быков, Дмитрий, “Дмитрий Быков о своем романе «Оправдание»” [online]. TV Rain, 16/12/2017 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://tvrain.tv/lite/teleshow/sto_lektsij_s_dmitriem_bykovym/etot_roman_byl-453037/

Быков, Дмитрий, Оправдание [online]. Rulit.me, 2011 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://www.rulit.me/books/opravdanie-read-130886-75.html

Грани.ру, Песков: Быков и Ефремов отказались от встречи с Путиным [online]. 28/04/2011 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://graniru.org/Politics/Russia/Cabinet/m.188168.html

Гулюшкина, Яна (2018), „Историческая травма в современной литературе (на примере романа «Оправдание» Д. Быкова)”, Учёные записки Петрозаводского государственного университета, 1(170), 73-76. https://doi.org/10.15393/uchz.art.2018.12

Иваницкая, Елена, „Преступление и оправдание. Технотриллер или роман отчаяния?” [online]. Дружба Народов 7, 2001 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://magazines.gorky.media/druzhba/2001/7/prestuplenie-i-opravdanie.html

Пермяков, Алексей, «Запретить книгу невозможно»: из российских магазинов исчезли произведения Быкова* и Акунина [online]. Газета.ru, 05/12/2023 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://www.gazeta.ru/politics/2023/12/15/18013969.shtml?updated

Филимонов, Александр, Писателя Дмитрия Быкова в 2019 году отравили сотрудники ФСБ — те же самые, кто потом отравил Навального [online]. Meduza, 09/06/2021 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: <https://meduza.io/feature/2021/06/09/pisatelya-dmitriya-bykova-v-2019-godu-otravili-sotrudniki-fsb-te-zhe-samye-kto-potom-otravil-navalnogo>.

Ходорковский LIVE, БЫКОВ: А дальше что? Ютуб и блокировка. Война, протесты, надежда. Шульман, Собчак, Немцов [online]. YouTube, 25/12/2024 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://www.youtube.com/watch?v=G5-kh-gkvfo&t=2653s

Юзефович, Галина (2024), Оружие слабых. Книжная цензура и практики сопротивления в современной России [online]. Carnegie Politika, 18/07/2024 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://storage.googleapis.com/crng/knizhnaya-cenzura.html

Юртова, Кристина, Дмитрий Быков из США: ‘За границей жить спокойнее, но я вернусь в Россию, не сомневайтесь!’ [online]. StarHit, 19/05/2022 [Dostęp: 12/07/2025]. Dostępny w: https://www.starhit.ru/novosti/dmitriy-byikov-iz-ssha-za-granitsey-jit-spokoynee-no-ya-vernus-v-rossiyu-ne-somnevaytes-275532/