“Esplendor reial” o fang traïdor? La imatge de l’era soviètica a Justificació de Dmitri Bykov

Main Article Content

Anna Humeniuk

L’objectiu d’aquest article és analitzar la imatge de l’època soviètica a Justificació de Dmitri Bikov, tot posant un èmfasi especial en el context de les cites que obren la novel·la. El text aborda el problema de la mitificació d’aquesta època, centrant-se en la influència de les narratives propagandístiques en la relació del protagonista amb la història del seu país i en la seva valoració del poder soviètic. Les referències intertextuals, presents a la novel·la, entre altres, a través de les cites inicials, posen de manifest la tendència de la societat russa a suportar passivament el patiment, a idolatrar el poder i a manifestar tant una paràlisi intel·lectual com una inacció pràctica. L’anàlisi de l’actitud del protagonista, profundament immers en el discurs ideològic, convida a reflexionar sobre la possibilitat de superar el trauma nacional. A la seva novel·la, Bikov desconstrueix el mite de l’URSS i encoratja a reflexionar sobre el seu impacte durador en la societat russa.

Paraules clau
Bikov, Justificació, mite, era soviética

Article Details

Com citar
Humeniuk, Anna. «“Esplendor reial” o fang traïdor? La imatge de l’era soviètica a Justificació de Dmitri Bykov». Anuari de filologia. Llengües i literatures modernes, 2025, núm. 15, p. 79-94, doi:10.1344/AFLM2025.15.5.
Referències

Bachtin, Michał (1970), Problemy poetyki Dostojewskiego, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy (przeł. Modzelewska, Natalia, Проблемы поэтики Достоевского, Москва, 1963).

Bykow, Dmitrij (2015), Uniewinnienie, Poznań, Rebis (przekł. Rojewska-Olejarczuk, Ewa, Оправдание, Москва, 2001).

Davies, Norman (2010), Europa. Rozprawa historyka z historią, Kraków, Znak (tłum. Tabakowska Elżbieta, Europe: a history, Oxford, 1996).

Domańska, Ewa (2006), Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Poznań, Wydawnictwo Poznańskie.

Duda, Katarzyna (2018), „Mitologia radziecka (beletrystyka i reportaż rosyjski XX i XXI wieku)”, Politeja, 4(55), 225-250. https://doi.org/10.12797/Politeja.15.2018.55.11

Kowalska, Martyna (2023), „«Wojny pamięci» w literaturze rosyjskiej: twórczość Siergieja Lebiediewa”, Politeja, 3(84), 151-162. ttps://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.84.12

Majer, Artur (2017), “Komuno wróć – re sentyment i jego konteksty”, w PRL-owskie re-sentymenty, Kisielewska, Alicja; Kostaszuk-Romanowska, Monika & Kisielewski, Andrzej (red.), Gdańsk, Wydawnictwo Naukowe Katedra, 363-378.

Massaka, Iwona (2001), Eurazjatyzm. Z dziejów rosyjskiego misjonizmu, Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Miller, Jonathan (2022), For Dissident Writer, the Fight for Russia’s Future is Personal [online]. Cornell Chronicle, 14/04/2022 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://news.cornell.edu/stories/2022/04/dissident-writer-fight-russias-future-personal

Stryjakowska, Anna (2025), „Obraz neototalitarnej Rosji w powieści Кадавры Aleksieja Polarinowa”, Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze, 34(1), 1-18. https://doi.org/10.31261/RSL.2025.35.01

Thomson, Ewa (2000), Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, Kraków, Universitas (przekł. Sierszulska, Anna, Imperial Knowledge: Russian Literature and Colonialism, Westport, CT and London, 2002).

Wąsowicz, Magdalena (2016), „Historie alternatywne w literaturze polskiej: typologia, tematyka, funkcje”, Zagadnienia Rodzajów Literackich, 59(2), 118-135.

Zywert, Aleksandra (2015), „«Rosja śniegiem stoi». Motyw śniegu/lodu w twórczości Władimira Sorokina”, Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze, 25, 86-95.

Быков, Дмитрий, “Дмитрий Быков о своем романе «Оправдание»” [online]. TV Rain, 16/12/2017 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://tvrain.tv/lite/teleshow/sto_lektsij_s_dmitriem_bykovym/etot_roman_byl-453037/

Быков, Дмитрий, Оправдание [online]. Rulit.me, 2011 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://www.rulit.me/books/opravdanie-read-130886-75.html

Грани.ру, Песков: Быков и Ефремов отказались от встречи с Путиным [online]. 28/04/2011 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://graniru.org/Politics/Russia/Cabinet/m.188168.html

Гулюшкина, Яна (2018), „Историческая травма в современной литературе (на примере романа «Оправдание» Д. Быкова)”, Учёные записки Петрозаводского государственного университета, 1(170), 73-76. https://doi.org/10.15393/uchz.art.2018.12

Иваницкая, Елена, „Преступление и оправдание. Технотриллер или роман отчаяния?” [online]. Дружба Народов 7, 2001 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://magazines.gorky.media/druzhba/2001/7/prestuplenie-i-opravdanie.html

Пермяков, Алексей, «Запретить книгу невозможно»: из российских магазинов исчезли произведения Быкова* и Акунина [online]. Газета.ru, 05/12/2023 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://www.gazeta.ru/politics/2023/12/15/18013969.shtml?updated

Филимонов, Александр, Писателя Дмитрия Быкова в 2019 году отравили сотрудники ФСБ — те же самые, кто потом отравил Навального [online]. Meduza, 09/06/2021 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: <https://meduza.io/feature/2021/06/09/pisatelya-dmitriya-bykova-v-2019-godu-otravili-sotrudniki-fsb-te-zhe-samye-kto-potom-otravil-navalnogo>.

Ходорковский LIVE, БЫКОВ: А дальше что? Ютуб и блокировка. Война, протесты, надежда. Шульман, Собчак, Немцов [online]. YouTube, 25/12/2024 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://www.youtube.com/watch?v=G5-kh-gkvfo&t=2653s

Юзефович, Галина (2024), Оружие слабых. Книжная цензура и практики сопротивления в современной России [online]. Carnegie Politika, 18/07/2024 [Dostęp: 21/03/2025]. Dostępny w: https://storage.googleapis.com/crng/knizhnaya-cenzura.html

Юртова, Кристина, Дмитрий Быков из США: ‘За границей жить спокойнее, но я вернусь в Россию, не сомневайтесь!’ [online]. StarHit, 19/05/2022 [Dostęp: 12/07/2025]. Dostępny w: https://www.starhit.ru/novosti/dmitriy-byikov-iz-ssha-za-granitsey-jit-spokoynee-no-ya-vernus-v-rossiyu-ne-somnevaytes-275532/